نوشادر و گوگرد براى برص استعمال مىكنند . « 2 » و شكر مطلق از شكر نى مقصود است و قند سياه خستلاى جماع زايل مىكند ، ورم را تحليل مىكند . « 3 » در طب اسم طبى قند سياه را Molasses گفته‌اند و در بعضى نسخه‌ها براى قوت و امراض سينه و دردهاى عضلات و مفاصل استعمال كردند و آب شكر نى با آبهاى ميوه براى قوت و نقاهت و اعصاب استعمال مىشود و نيز سركه‌اى از آب نيشكر درست مىكنند كه با عرق ليمو و شكر سفيد و جوهر ليمو آن را مخلوط كرده سكنجبين درست مىكنند كه براى رفع تشنگى ، قى ، مرضهاى تب داده مىشود و نيز شكر ماده مهم و خاص در درست كردن سكنجبين كه شكر با سركه درست مىشود و آن اثر طبى با اثر سركه بيشتر نافع مىگردد . « 1 » از شعر : شكّر هندوستان و شكّر مازندران * هر دو شيرينند اما اين كجا و آن كجا در مىآيد كه در مازندران نيشكر وجود داشته كه متأسفانه گذشت قرنهاى تاريك شكر اين منطقه را به دست فراموشى سپرده است . ما از وزارت كشاورزى و محققين وزارت بهدارى مىخواهيم كه بار ديگر اين جويبار به جريان بيفتد و از اين راه كمكى بر اقتصاد كشور اسلامى ما بشود . خوراك آن نافع برفك دهان بچه است عصاره آن را در پارچه‌اى تميز ريخته و در دهان بچه بگذارند تا بمكد . خوراك آن با تخم نيلوفر مسهلى قوى است ، نيز با سير دافع كرم معده است . گذاشتن آن بر درد دندان از گرمى مفيد است . چكاندن عصاره آن با زهره گاو قاتل و دافع حيوان در گوش است ، ماليدن آن با روغن بادام نافع عرق سوز بدن و سوختگى از آفتاب است . خوراك آن با آبليمو نافع تب شديد است و با زنجبيل و دار الفلفل مقوى باه است . « 2 »

--> ( 2 ) - بستان المفردات ، ص 191 و 237 . ( 3 ) - مخزن المفردات ، ص 321 - 254 . ( 1 ) - همدرد ، ص 199 - 166 - 101 - 95 - 94 . ( 2 ) - حكيم اسفنديارى .